Hartcoherentie 

Wat is Hartcoherentie?
Hartcoherentie is een bijzondere toestand waarin het hart functioneert met regelmatige, ritmische versnellingen en vertragingen. Hartritmevariabiliteit is de maat voor het interval tussen hartslagen. Bij een goede Hartcoherentie is er sprake van een gelijkmatig  (sinus-golfachtig) patroon in de hartritmevariabiliteit (HRV).

Hoe hartcoherentie te bereiken?
Er bestaan verschillende manieren om Hartcoherentie te bereiken, waarvan die met behulp van ademhaling de eenvoudigste is. Met behulp van ademhaling is het hartritme te beïnvloeden. Het hartritme neemt toe bij het inademen en neemt af bij het uitademen. Door te ademen in je persoonlijke resonantie frequentie (F6-ademhaling) wordt de ademhaling gesynchroniseerd met het hartritme.

Hoe werkt de hartcoherentie methodiek?
De hartcoherentie-methodiek berust op zelfregulatie van emoties door contact met en feedback van het lichaam. Dit werkt via lichaamsbewustzijn en training van hartrimtevariabiliteit (HRV). Met behulp van bio-feedback apparatuur kunnen de effecten zichtbaar en meetbaar worden gemaakt.

Hartritme en onze hersenen
Het hartritme is rechtstreeks van invloed op onze hersenen. De hersenen sturen ons activiteitsniveau aan via het parasympatische en het sympathische zenuwstelsel, die beiden deel uitmaken van ons autonome zenuwstelsel. Het sympathische zenuwstelsel zorgt voor activiteit (het gaspedaal), het parasympatische zenuwstelsel zorgt voor rust en herstel (de rem). Bij mensen met veel stress is deze balans verstoord: zij geven voortdurend gas en weten de rem niet meer te vinden. Door Hartritmevariatie (HRV) te trainen wordt de balans tussen gas geven en remmen hersteld.

Neurologen en cardiologen weten dat er een verband bestaat tussen het hartritme en de amygdala, een gedeelte van de hersenen dat een cruciale rol speelt bij het geheugen. Gebleken is dat bij een coherent hartritme je helder kunt denken en op z’n best bent.

Het hart heeft ook een diepgaand effect op het functioneren van onze cognitieve functies, zoals de helderheid van ons denken en de manier waarop we communiceren.

Hartcoherentie en het emotionele brein
De ontdekking in de neurobiologie van het emotionele brein en de relatie met het lichaam aan de ene kant en met het cognitieve brein aan de ander kant, is een doorbraak geweest waarmee een geheel nieuwe richting is ingeslagen m.b.t. emotiemanagement.

De laatste jaren is er veel en goed onderzoek gedaan naar emoties en vooral naar de fysiologische kant daarvan, inclusief de gevolgen voor de gezondheid. Eén van de interessante ontdekkingen is die van de samenhang tussen hartritmevariatie en emoties.

Negatieve emoties zoals frustratie, angst en woede, resulteren in een chaotisch hartritme, wat kan leiden tot verminderd functioneren van het brein (cortical inhibition). Het hart kan ook een ander patroon laten zien. Dat is wanneer je merkt dat je vertrouwd wordt of gewaardeerd, of wanneer je dankbaarheid voelt en geniet. Het hartritme heeft dan een patroon dat er veel glooiender uitziet. 

Hartritme en hormoonhuishouding
Het hartritme beïnvloedt processen in de hersenen en het zenuwstelsel, die op hun beurt de productie van twee hormonen via de hersenen beïnvloed: DHEA (desoxy-hydro-epi-androsteron) en cortisol. Cortisol wordt geproduceerd bij stress en negatieve emoties. Het heet ook wel het verouderingshormoon en leidt tot geheugenzwakte, verminderde huidelasticiteit, grotere kans op diabetes, leverzwakte, verhoogde bloeddruk en hartziekten. 

Bij positieve emoties wordt het hormoon DHEA aangemaakt. Dit hormoon zorgt voor het herstel en de opbouw van de cellen in ons lichaam. Het wordt ook wel het verjongingshormoon genoemd. Het heeft het omgekeerde effect van cortisol. Door de variatie in het hartritme te trainen stijgt de hoeveelheid van het 'herstel' hormoon DHEA in het lichaam en daalt de hoeveelheid cortisol.

Hartritme zelf leren sturen, emoties zelf kunnen reguleren
Kees Blase, directeur van HartFocus, verspreidt in Nederland al jarenlang met succes de HeartMath methode in het onderwijs. Hij heeft de methode verfijnd voor traumatherapie, het werken met agressie en onder meer het werken in de jeugdzorg en de jeugdpsychiatrie. Er zijn technieken ontwikkeld waarmee je het hartritme zelf leert sturen.
De methodiek wordt veel ingezet om de toegenomen stress te hanteren en bij verwerking van heftige gebeurtenissen en trauma’s. Het is met name een buitengewoon krachtig middel tegen stress en aandoeningen die worden veroorzaakt door emotionele ontregeling.

Effecten van hartcoherentie
In Amerika, onder leiding van het Instituut voor Heart Math, wordt al meer dan vijftien jaar onderzoek gedaan naar en is ervaring opgedaan met hartcoherentie en de effecten daarvan. Er blijken zeer interessante effecten op te treden zoals lagere bloeddruk, minder depressieve gevoelens, een meer gezonde hormoonhuishouding in het lichaam en hogere prestaties op allerlei gebieden zoals minder faalangst en hogere examencijfers.
Op het moment, dat er sprake is van hartcoherentie treden er, zo blijkt uit het onderzoek, een aantal positieve effecten op:

• Een prettige lichamelijke gewaarwording: gevoelens van tevredenheid, flow in situaties van stress.
• Fysiologische effecten: verlaagde bloeddruk, vermindering van slapeloosheid en aanmaak van DHEA (2002)
• In een onderzoek bij de politie in California werd een betere focus tijdens heftige incidenten gemeten, het vermogen om adequate beslissingen te nemen was groter, en men kon helderder communiceren na deze incidenten (1999).
• In een onderzoek onder gevangenispersoneel (2003) werd afname van boosheid, vermoeidheid, ongeduld en stress gemeten en een toename in motivatie, productiviteit, dankbaarheid en helderheid.
• Bij 246 managers van Shell Europe en V.S (2002) werd in zes weken een bloeddrukverlaging gemeten van gemiddeld 133/84 naar 123/78.